, , ,

Η ελληνική εθνική γιορτή της 28ης Οκτωβρίου

Ακούστε εδώ το κείμενο που διαβάζει η δασκάλα του Ομιλώ για σας. Συγχρόνως μπορείτε να το διαβάσετε μόνοι σας παρακάτω. 

Σε κάθε χώρα κάποιες μέρες του χρόνου θεωρούνται «εθνικές επέτειοι», γιατί θυμίζουν σε όλους σημαντικά ιστορικά γεγονότα. Για τους περισσότερους, και για τις δημόσιες υπηρεσίες, αυτές οι μέρες είναι και επίσημες αργίες.

Η Ελλάδα έχει δύο εθνικές γιορτές, που συνδέονται με μεγάλα ιστορικά γεγονότα και γιορτάζονται σε ολόκληρη την χώρα: την 25η Μαρτίου και την 28η Οκτωβρίου. Η 28η Οκτωβρίου λέγεται και επέτειος του ΟΧΙ, γιατί θυμίζει ότι το 1940 ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς αρνήθηκε στις ιταλικές δυνάμεις να περάσουν στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα η Ελλάδα μπήκε στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και άρχισε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940-1941.

Η ομάδα του Ομιλώ συνήθως δουλεύει στις 28 Οκτωβρίου, γιατί σχεδόν κάθε χρόνο γίνονται τότε εντατικά μαθήματα ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού στην Αθήνα. Οι μαθητές του Ομιλώ είδαν πολλές φορές την παρέλαση από το μπαλκόνι του σχολείου στο Μαρούσι και ήθελαν να μάθουν περισσότερα για τον εορτασμό. Γι’ αυτό ας δούμε τι έγινε στις 28 Οκτωβρίου 1940 και πώς γιορτάζουν οι Έλληνες την εθνική επέτειο.

Τι έγινε στις 28 Οκτωβρίου 1940;
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι έδωσε στον Έλληνα πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά τελεσίγραφο του Ιταλού δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι. Με αυτό απαίτησε ο ιταλικός στρατός να περάσει τα σύνορα με την Αλβανία και να κατακτήσει την Ελλάδα. Ο Μεταξάς απάντησε στα γαλλικά «Alors, c’est la guerre» [‘Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο’]. Σε λίγες ώρες ο ιταλικός στρατός μπήκε στην βορειοδυτική Ελλάδα. Έλληνες στρατιώτες πολέμησαν με επιτυχία τις ιταλο-αλβανικές δυνάμεις και τις έσπρωξαν πίσω μέσα στην Αλβανία. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο γερμανικός στρατός του Χίτλερ έπρεπε επενέβη και εισέβαλε στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941. Η Κατοχή κράτησε ως τον Οκτώβριο του 1944.

Πώς γιορτάζουν οι Έλληνες την εθνική επέτειο;
Μερικές εβδομάδες πριν την 28η Οκτωβρίου οι Έλληνες αρχίζουν να διακοσμούν τους δρόμους και τα μπαλκόνια με ελληνικές σημαίες. Η ελληνική τηλεόραση προβάλλει ταινίες για τον πόλεμο του 1940. Στο κρατικό ραδιόφωνο θα ακούσετε ηρωικά τραγούδια της εποχής (παρακάτω μπορείτε να βρείτε ένα από τα πιο δημοφιλή τραγούδια).

Στα σχολεία οι μαθητές και οι μαθήτριες λένε ποιήματα, τραγουδάνε τραγούδια ή παίζουν σκηνές από τον ελληνοϊταλικό πόλεμο φορώντας στολές της εποχής. Οι δάσκαλοι του σχολείου συνήθως μιλάνε για τον ηρωισμό των Ελλήνων στον πόλεμο.

Την ημέρα της επετείου οι μαθητές και μαθήτριες των σχολείων κάνουν παρέλαση στον κεντρικό δρόμο του χωριού ή της γειτονιάς τους. Οι γονείς των μαθητών και πολύς κόσμος παρακολουθούν την παρέλαση, κρατούν μικρές σημαίες και χειροκροτούν. Ο καλύτερος μαθητής κάθε σχολείου κρατάει την ελληνική σημαία στην παρέλαση και λέγεται σημαιοφόρος.

Πριν την παρέλαση βάζουν ένα στεφάνι από δάφνη στο μνημείο ή στην πλατεία του δήμου ή του χωριού όπου ζουν. Μετά την παρέλαση οικογένειες και φίλοι συναντιούνται και πολλές φορές τρώνε έξω σε ταβέρνα.

Λεξιλόγιο για την 28η Οκτωβρίου
• η μαθητική παρέλαση = μαθητές περνούν μπροστά από επίσημα πρόσωπα σε σειρές περπατώντας συγχρονισμένα
• η στρατιωτική παρέλαση = στρατιώτες με όπλα σε σειρές και πολεμικά οχήματα/αεροπλάνα περνούν μπροστά από επίσημα πρόσωπα.
• η επέτειος = ο εορτασμός μιας μέρας κάθε χρόνο μετά από ένα σημαντικό γεγονός
• ο/η σημαιοφόρος = ο μαθητής/η μαθήτρια που κάνει παρέλαση κρατώντας την ελληνική σημαία
• η κατάθεση στεφάνων = όταν βάζουν ένα στεφάνι από δάφνη με κορδέλα σε ένα μνημείο για να τιμήσουν νεκρούς
• η εθνική γιορτή / ο εθνικός εορτασμός = η γιορτή για μία μέρα σημαντική για το έθνος.

Παρακάτω θα βρείτε ένα παράδειγμα ηρωικού τραγουδιού της εποχής.
Τίτλος: Παιδιά της Ελλάδος Παιδιά
Ακούστε το τραγούδι στο YouTube, και διαβάστε τους στίχους και τη μετάφραση.

Στίχοι: Μίμης Τραϊφόρος Lyrics: Mimis Traiforos
Μουσική: Μιχάλης Σουγιούλ Music: Mihalis Souyioul
Πρώτη εκτέλεση: Σοφία Βέμπο First version: Sofia Vembo
Μέσ’ στους δρόμους τριγυρνάνε Mothers are wandering in the streets
οι μανάδες και κοιτάνε Seeking
ν’ αντικρίσουνε, To meet
τα παιδιά τους π’ ορκιστήκαν Their children who took an oath
στο σταθμό όταν χωριστήκαν When they parted at the station
να νικήσουνε. To win at war
Μα για `κείνους που `χουν φύγει But let’s be glad
και η δόξα τους τυλίγει, For those who have left us
ας χαιρόμαστε, And have been wrapped in glory
και ποτέ καμιά ας μη κλάψει, And may none of us ever cry
κάθε πόνο της ας κάψει, May bury her sorrow
κι ας ευχόμαστε: And let’s all wish:
Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά, Children, children of Hellas
που σκληρά πολεμάτε πάνω στα βουνά, Who are fighting a tough war on the mountains
παιδιά στη γλυκιά Παναγιά Children, towards Virgin Mary
προσευχόμαστε όλες να `ρθετε ξανά. We do pray for you to come back again
Λέω σ’ όσες αγαπούνε I say to those who love
και για κάποιον ξενυχτούνε And stay all night awake
και στενάζουνε, And sigh
πως η πίκρα κι η τρεμούλα that bitterness and trembling
σε μια τίμια Ελληνοπούλα, Do not fit
δεν ταιριάζουνε. A proper Hellene woman.
Ελληνίδες του Ζαλόγγου[1] Hellene women of Zalongo,
και της πόλης και του λόγγου Of the cities and the forests
και Πλακιώτισσες[2], And women of Plaka,
όσο κι αν πικρά πονούμε However bitterly we suffer
υπερήφανα ας πούμε Let’s cry out proudly
σαν Σουλιώτισσες. Like women of Souli would do:
Με της νίκης τα κλαδιά, Children, we are expecting you
σας προσμένουμε παιδιά Carrying palm branches of victory.

[1] Το Ζάλογγο, ένα χωριό της Ηπείρου, είναι γνωστό για τον «Χορό του Ζαλόγγου»: το 1803 γυναίκες από το Σούλι και τα παιδιά τους αυτοκτόνησαν μαζικά πέφτοντας σε έναν γκρεμό για να αποφύγουν την αιχμαλωσία από τους Οθωμανούς.

[2] Η Πλάκα είναι μία παλιά ιστορική γειτονιά της Αθήνας, στις πλαγιές της Ακρόπολης.